“Je gunt iedereen een gelijke kans"

22-04-2016

- door Fenna Oosterkamp

Waarom krijgt de één diabetes en de ander niet, terwijl ze beide qua levensstijl een verhoogd risico lopen? Dat zit ‘m in je genen. “Aanleg is pech”, zegt de Groningse onderzoeker Sandra Slagter (25) met enige spijt in haar stem. “Je genen bepalen, maar je kunt zelf, door goede voeding en voldoende bewegen, zeker een gezonder en gelukkiger leven leiden. Voeding en bewegen heeft direct een effect op onze gemoedstoestand, je zit lekkerder in je vel, bent energieker en voelt je gelukkiger. Dat positieve effect is wel bewezen!”

Volksgezondheid en het maatschappelijk effect daarvan, en daarnaast preventie en voeding, zijn onderwerpen die haar interesseren. Ze studeerde gezondheidswetenschappen in Amsterdam en is nu als onderzoeker verbonden aan de faculteit medische wetenschappen in Groningen. “Ik ben geen medicus, maar wil bijdragen aan de gezondheid van de samenleving, mensen aan het denken zetten”, aldus de jonge onderzoeker die dit jaar hoopt te promoveren met haar studie naar hoe leefstijl bijdraagt tot de ontwikkeling van het metabool syndroom.

Het metabool syndroom is een benaming voor een serie gezondheidsklachten die nauw verband met elkaar houden. Overgewicht gaat vaak op een bijna ongemerkte manier samen met een hoge bloeddruk, slechte cholesterolwaarden en een verstoorde bloedsuikerspiegel. “Maar vergis je niet, ook mensen met een gezond gewicht kunnen het metabool syndroom hebben en anderzijds hebben niet alle mensen met obesitas een ontregelde metabolisme.” Kun je het voorkomen? En hoe kom je er van af als je het al hebt? Sandra:“Bovendien is het interessant om te bekijken waar de één wel, en de ander niets ontwikkelt? Wat doen ze qua leefstijl anders?” Het syndroom ontstaat met name door de combinatie van ongezond eten en weinig bewegen.

Iedereen weet het eigenlijk wel. Het is nooit verkeerd om extra te letten op goede voeding en voldoende bewegen. “Zolang alles maar in de juiste verhouding is, want het moet ook  leuk blijven!”, zegt Sandra met een glimlach. “Sommige mensen zijn helemaal happy met superfood, maar het is een hype. Ons lichaam herkent de voedingsstoffen uit de zogenoemde superfoods niet als beter, en zijn ook uit de betaalbare ‘gewone’ groentes te halen. Mensen moeten elkaar ook niet gek maken met diëten voor een  bikinimodellen lichaam. Het gaat dan om het ideale lijf, maar de focus zou meer moeten liggen op wat nodig is om op de lange termijn nog gezond te zijn. Ik wil graag dingen praktisch maken en mensen aan het denken zetten; nu voel je misschien nog niets, maar je loopt wel een verhoogd risico indien je met bepaalt gedrag doorgaat.”

Lifelines is een hele goede bron om onderzoek te doen naar gezond oud worden. Sandra legt uit: “Vanwege de grote hoeveelheid deelnemers  bij Lifelines – met alle variabelen die erin zitten, kunnen we naar hele specifieke subpopulaties kijken zonder power te verliezen. In de wetenschap heb je soms tegenstrijdige resultaten; de een zeg ja, terwijl de ander juist nee zegt. Als data van Lifelines laat zien dat er een verband is, sta je sterk!”

Sandra pleit vooral voor simpel advies met handige tips. “In plaats van je complete levensstijl te veranderen kun je ook je auto wat verder parkeren, neem pas de lift als je drie of meer verdiepingen omhoog moet, en ga wat vaker koffie of thee voor je collega’s halen, allemaal voor wat extra beweging! Het draait vooral om gedrag.”

“Ik heb zelf een zittend beroep; daar moet je op letten: na de lunch maak ik nog even een wandeling, en ik fiets naar het werk, en ja ik haal ook koffie en thee op voor mijn collega’s, afwisseling helpt.”

 Ze wil zoveel mogelijk mensen bereiken. “Je merkt ook een kennisachterstand bij bepaalde groepen in de samenleving. Ik wil kennis overbrengen en kennis delen, met iedereen, want je gunt iedereen een gelijke  kans om gezond oud te worden; jong en oud, en alle lagen in de bevolking. Veel mensen weten  niet, dat er extra suikers in bepaalde producten zit, zoals in vleeswaren! Maar wie verwacht dat ook? Ik  ben  ook blij dat vruchtensap uit de schijf van vijf is gehaald. Vers fruit met vezels is veel gezonder dan vruchtensap.”

Ze besluit met een glimlach: “Als ik moet uitleggen wat ik nu precies doe als onderzoeker, dan zit ik vooral achter de computer: literatuur onderzoek, data te vergelijken en te analyseren. Dat klinkt best saai, maar dat is het niet! Je moet creatief zijn in het oplossen van complexe vraagstukken. Ik help  nu ook  bij het opzetten van een studie naar de verscheidenheid bij type 1 diabetes. Dit is een samenwerkingsverband tussen het UMCG en  Diabeter in Rotterdam, hét behandelcentrum voor type 1 diabetes bij kinderen en jong volwassenen. Erg leuk is dat, want nu merk je wat er qua logistiek nodig is om een studie op te zetten. Bij Lifelines is dat al uit handen genomen van de onderzoeker, met meer dan 167.000 deelnemers heb je dan ook een heel groot team nodig.”