Overgangsklachten beperken werkende vrouwen: tijd voor gerichte ondersteuning
De Nederlandse arbeidsmarkt verandert snel. Vrouwen werken langer door, vaker in veeleisende functies en steeds meer in sectoren waar personeelstekorten toenemen. Tegelijkertijd komt een grote groep werkende vrouwen in een levensfase waarin gezondheid en werk elkaar op een heel specifieke manier raken: de overgang. Hoewel overgangsklachten vaak worden gezien als iets dat “erbij hoort”, laat nieuw onderzoek van het RIVM, uitgevoerd met Lifelines-data, zien dat de impact op werk aanzienlijk is en maatschappelijke aandacht verdient.
Inzicht dankzij grootschalige Lifelines-data
In opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid onderzocht het RIVM hoe vaak werkende vrouwen tussen de 40 en 66 jaar overgangsklachten ervaren en in hoeverre deze klachten hun functioneren op het werk beïnvloeden. Voor dit onderzoek is gebruikgemaakt van vragenlijstgegevens van ruim 12.000 vrouwen uit Lifelines. De combinatie van gezondheidsinformatie en gegevens over werk maakt het mogelijk om de overgang in relatie tot arbeid goed in beeld te brengen.
Overgangsklachten werken door op de werkvloer
Uit het onderzoek blijkt dat ongeveer één op de drie vrouwen in de overgang aangeeft dat klachten haar werk belemmeren. Het gaat niet alleen om bekende symptomen zoals opvliegers en nachtelijk zweten, maar ook om klachten die direct invloed hebben op het dagelijks functioneren, zoals slaapproblemen, vermoeidheid, concentratieverlies en spier- en gewrichtspijn. Vrouwen met ernstigere klachten ervaren vaker verminderde productiviteit, hebben meer hersteltijd nodig na een werkdag en melden zich vaker ziek.
Klachten blijven vaak onbesproken
Opvallend is dat een groot deel van de vrouwen hun overgangsklachten niet bespreekt op het werk. Schaamte, gebrek aan kennis en de angst om minder serieus genomen te worden spelen hierbij een rol. Hierdoor blijven mogelijkheden voor ondersteuning vaak onbenut, terwijl relatief eenvoudige aanpassingen, zoals flexibele werktijden of een open gesprek met leidinggevenden, al verlichting kunnen bieden.
Gevolgen voor duurzame inzetbaarheid
De bevindingen laten zien dat overgangsklachten niet alleen een individueel gezondheidsprobleem zijn, maar ook gevolgen hebben voor duurzame inzetbaarheid en arbeidsmarktparticipatie. In sectoren met hoge werkdruk of personeelstekorten kan het ontbreken van passende ondersteuning leiden tot onnodig verzuim of voortijdige uitstroom van ervaren medewerkers.
Aanknopingspunten voor beleid
De resultaten van deze studie onderstrepen het belang van gerichte aandacht voor de overgang op de werkvloer. Door kennis te vergroten, het onderwerp bespreekbaar te maken en werkgevers en arboprofessionals handelingsperspectief te bieden, kunnen vrouwen gezonder en met meer regie blijven werken. Daarmee draagt beleid rond werken tijdens de overgang bij aan het behoud van arbeidspotentieel én aan meer gezonde jaren.